Mam 21 lat i parę tygodni temu rentgen lędźwiowego odcinka kręgosłupa wykazał u mnie wrodzoną wadę - niezrośnięty łuk jednego z kręgów. Usłyszałam, że jest to rozszczepienie kręgosłupa. Od dawna mam bóle kręgosłupa towarzyszące dłuższemu staniu lub chodzeniu i poranne problemy ze schylaniem się. Czym są wady wrodzone (rozwojowe)? Wady wrodzone są to zaburzenia rozwoju organizmu, prowadzące do nieprawidłowości w budowie różnych części ciała dziecka. Wykrywane są u około 2-4 proc. wszystkich noworodków. Diagnozuje się je już na etapie badań prenatalnych, chociaż czasem są rozpoznawane dopiero po narodzinach. Jestem w 28tc na ostatnim usg lekarz zauważył 2cm torbiel/cystę na szyi po prawej stronie u maleństwa, wszystkie inne parametry są prawidłowe. Na poprzednich badaniach nic podobnego nie było. Forum Tablica liderów Cała aktywność Więcej Dyskusja ogólna ; jakbyście się dowiedziały że płód ma rozszczep kręgosłupa i wodogłowie to usunęł . Rozszczep kręgosłupa (spina bifida) jest najczęstszą wadą wrodzoną ośrodkowego układu nerwowego. Przejawia się ubytkami kostnymi w obrębie kręgosłupa, które mogą tworzyć wrota dla przepuklin oponowych i oponowo-rdzeniowych. Wada ta może przebiegać bezobjawowo, ale może też prowadzić do zaburzenia neurologicznego w postaci niedowładów kończyn dolnych, ubytków czucia i upośledzenia funkcji zwieraczy. Szacuje się, że w Polsce rozszczep kręgosłupa dotyka od 1 do 2 dzieci na 1000 urodzeń, co daje ok. 500 zachorowań rocznie. ANATOMIA I USZKODZENIA U prawidłowo rozwijającego się płodu kręgi tworzą kanał kostny. Znajduje się w nim rdzeń kręgowy otoczony oponami i zanurzony w płynie mózgowo rdzeniowym. Niedorozwój listewek kostnych kręgów tworzących tylną część kanału kręgowego może spowodować wydostanie się jego zawartości na zewnątrz. W literaturze opisuje się dwa rodzaje przepuklin: przepukliny oponowe, polegające na wypukleniu opony twardej i pajęczej. Zazwyczaj przebiegają bezobjawowo. W ciężkich przypadkach mogą powodować ból, zaburzenia czucia i niedowłady mięśni. Niekiedy w okolicy rozszczepu pojawia się owłosienie i przebarwienia oponowo-rdzeniowe, zawierające w zależności od poziomu uszkodzenia elementy układu nerwowego. Do przepukliny może zostać wciągnięty rdzeń kręgowy. Cysta może być też wypełniona ukrwioną tkanką, zawierającą mniejsze lub większe fragmenty struktur nerwowych. Rdzeń kręgowy, znajdujący się w kanale powyżej lub poniżej przepukliny, często wykazuje zaburzenia rozwojowe. Poniżej poziomu uszkodzenia kręgowego dochodzi do upośledzenia funkcji czuciowych, ruchowych i/lub autonomicznych (regulacja krążenia krwi, kontrola potliwości skóry, etc.). OBJAWY Objawy choroby zależą od poziomu i stopnia uszkodzenia rdzenia kręgowego. Rozległe zmiany patologiczne mogą prowadzić do obniżenia napięcia mięśni kończyn dolnych, co określa się mianem porażenia lub niedowładu wiotkiego. Częściowe uszkodzenie rdzenia kręgowego może prowadzić do niedowładu spastycznego, związanego ze wzmożonym napięciem mięśni (zob. więcej w Słownik pojęć). Niedowładom mogą towarzyszyć ubytki czucia, zaburzenia funkcji narządów wewnętrznych (pęcherza moczowego, ostatniego odcinka jelita grubego i odbytu) oraz zmiany troficzne skóry. Uszkodzenie na poziomie segmentów piersiowych wiąże się zazwyczaj z utrwalonym ustawieniem stawów biodrowych w zgięciu, odwiedzeniu i rotacji zewnętrznej. Stawy kolanowe są zgięte, zaś stopy ustawiają się tak jak przy wspięciu na palce. U chorych rozwijają się również deformacje klatki piersiowej, sprzyjające powstawaniu skolioz i garbu żebrowego. Wspomniane wady postawy mogą znacząco upośledzać funkcje układu oddechowego, co rzutuje na wydolność chorych. W przypadku uszkodzenia segmentów lędźwiowych ustawienie kończyn dolnych jest podobne do przedstawionego powyżej. U większości dzieci występują podwichnięcia stawu biodrowego. Niskie uszkodzenia mogą być przyczyną niedowładu mięśni obręczy biodrowej i stawu kolanowego, odpowiedzialnych za utrzymanie pozycji stojącej. W obrębie mięśni unoszących i przywodzących uda często dochodzi do przykurczu. W konsekwencji dochodzi do pogłębienia krzywizn kręgosłupa. Dzieci z rozszczepem kręgosłupa cierpią również z powodu zaparć i trudności z opróżnieniem pęcherza moczowego. Równie często u chorych dochodzi do nietrzymania moczu i stolca. Objawy te rzutują na emocjonalny i społeczny rozwój chorych i mogą znacząco obniżać jakość ich życia. Zainteresowanie seksualnością u dzieci z rozszczepem kręgosłupa rozwija się podobnie jak u rówieśników. Dziewczynki osiągają nieco wcześniej dojrzałość seksualną. Kobiety z przepukliną oponowo-rdzeniową zwykle nie mają kłopotów z płodnością. Tym niemniej ich potomstwo jest obciążone większym ryzykiem wad rozwojowych układu nerwowego w porównaniu do zdrowej populacji. Mężczyźni z przepukliną oponowo-rdzeniową mogą być niepłodni. Część pacjentów cierpi na całkowite lub częściowe zaburzenia czucia poniżej poziomu przepukliny. Mogą one wynikać bezpośrednio z uszkodzenia struktur układu nerwowego, ze spastyczności, przeciążeń układu ruchu, unieruchomienia i in. Zazwyczaj manifestują się parastezjami, niedoczulicą lub bólem. Parestezje to przykre wrażenia czuciowe, np. mrowienie, cierpnięcie, kłucie czy bolesne pieczenie. Niedoczulica, tzw. hipoastezja, to z kolei osłabienie czucia skórnego dotyku, nacisku, temperatury i bólu. DIAGNOSTYKA Rozszczep kręgosłupa jest najczęściej wykrywany podczas wykonywania badania ultrasonograficznego u kobiety ciężarnej. Jeśli wada jest znaczna lekarz powinien stwierdzić ją już w pierwszym trymestrze ciąży. Przepuklina oponowo-rdzeniowa jest opisywana w badaniu jako worek, zawierający elementy rdzenia kręgowego lub płyn mózgowo-rdzeniowy. Po stwierdzeniu rozszczepu kręgosłupa wykonuje się także badanie płynu owodniowego. Pomaga ono ustalić obecność ewentualnych wad genetycznych u dziecka i bywa pomocne w określeniu stopnia uszkodzenia rdzenia kręgowego. W diagnostyce wykorzystywany jest również rezonans magnetyczny (MRI). DIAGNOSTYKA RÓŻNICOWA Do chorób, które należy również uwzględnić w trakcie diagnostyki różnicowej, należą potworniaki krzyżowo-guziczne. Są to łagodne i złośliwe nowotwory, pochodzące z komórek zarodkowych, zazwyczaj wrodzone. W ich przebiegu może dochodzić do rozszczepu kręgosłupa, zarośnięcia odbytu oraz nieprawidłowości w budowie kości krzyżowej. LECZENIE Farmakoterapia Przyjmowanie leków nie jest konieczne w przypadku tego schorzenia. Fizjoterapia Pacjenci ze stwierdzonym rozszczepem kręgosłupa wymagają rehabilitacji ruchowej. Umożliwia ona chorym możliwie prawidłowy rozwój i opanowanie niezbędnych umiejętności ruchowych. Równolegle pozwala uniknąć powikłań takich jak odleżyny czy przykurcze stawowe. Usprawnianie ruchowe dzieci można podzielić na trzy okresy. Pierwszy okres obejmuje dzieci od 1 do 3 roku życia. Jej głównymi celami są: zapobieganie odleżynom, zabezpieczenie w sposób prawidłowy porażonych kończyn. Najbardziej zalecaną pozycją jest leżenie na brzuchu z odwiedzionymi kończynami dolnymi. Nawet u najmłodszych niezwykle istotna jest profilaktyka zapobiegająca przykurczom we wszystkich stawach. Ćwiczenia prowadzone są w sposób indywidualny, nie dłużej niż 30 minut. W przypadku dzieci, które opanowały samodzielne siadanie, wykonywać należy ćwiczenia wzmacniające obręcz barkową oraz mięśnie grzbietu. Do planu rehabilitacji włączane są też ćwiczenia równoważne oraz koordynacyjne. Okres drugi to usprawnianie dzieci w wieku przedszkolnym. W trakcie kinezyterapii dzieci doskonalą lokomocję, o ile jest ona możliwa. Część z nich może chodzić samodzielnie, część wymaga zaopatrzenia ortopedycznego. Pozostali muszą korzystać z wózka inwalidzkiego. Ważne jest opanowanie umiejętności poruszania się w zróżnicowanym terenie, w tym pokonywania przeszkód terenowych. Trzeci okres to fizjoterapia dzieci starszych, w trakcie którego doskonalone są uzyskane sprawności. W tym okresie należy dążyć do wykonywania ćwiczeń grupowych, tak, aby asymilować dzieci z rówieśnikami. Chorzy, poruszający się na wózkach, powinni codziennie przez 0,5 godziny przebywać w pozycji stojącej. W tym celu mogą korzystać z pomocy opiekunów lub pionizować się samodzielnie np. używając specjalnych poręczy. Leczenie operacyjne Rdzeń kręgowy u dzieci, u których występuje przepuklina oponowo-rdzeniowa, jest szczególnie narażony na urazy zarówno mechaniczne i chemiczne. Udowodniono szkodliwy wpływ płynu owodniowego na rozwijające się komórki nerwowe. Jedną z możliwości leczenia jest operacja zamknięcia przepukliny oponowo rdzeniowej przeprowadzona wewnątrz macicy matki (OFS). Jej szybkie wykonanie pozwala skutecznie zredukować powstawanie wodogłowia oraz ograniczyć negatywne skutki, związane z uciskiem elementów przepukliny na rdzeń kręgowy. Rozpoznanie obecności przepukliny w trakcie badań prenatalnych stanowi wskazanie do wykonanie cięcia cesarskiego w trakcie porodu. W przypadku występowania przepukliny otwartej operację przeprowadza się zwykle w przeciągu 24 godzin od chwili narodzin. W jej trakcie lekarz wykonujący zabieg stara się odseparować tkanki nerwowe od innych oraz przykryć przepuklinę mięśniami i skórą. Gdy u dziecka występuje przepuklina zamknięta, zabieg może być wykonany nawet w 6. miesiącu życia. W trakcie jej wykonywania lekarz postępuje analogicznie jak w pierwszym przypadku. Zaopatrzenie ortopedyczne Pacjenci z rozszczepem kręgosłupa zazwyczaj wymagają zaopatrzenia ortopedycznego. Ma ono za zadanie zapobiegać deformacjom, korygować ewentualne wady postawy, ułatwić lokomocję i pionizację. Należy pamiętać, że u osób z rozszczepem kręgosłupa występują zaburzenia czucia, dlatego wszelkie pomoce powinny być dobierane uważnie. Zbyt ciasno zamocowany sprzęt może bowiem doprowadzić do otarć czy owrzodzeń, które z kolei sprzyjają infekcjom skóry. Dzieci z wysokim porażeniem są zmuszone do poruszania się na wózkach inwalidzkich. Jeśli nie ma przeciwwskazań, powinien być to tzw. wózek aktywny. Umożliwia on samodzielne pokonywanie przeszkód terenowych, a nawet uprawienie sportu. W ramach zajęć rehabilitacyjnych dzieci opanowują różne techniki jazdy, balansowanie, pokonywanie krawężników, schodów, samodzielne wsiadanie na wózek z podłogi, etc. ROKOWANIA Poziom sprawności funkcjonalnej jest uzależniony od stopnia i wysokości uszkodzenia rdzenia kręgowego. Dzieci z rozszczepem kręgosłupa wymagają zarówno stałej, specjalistycznej rehabilitacji ruchowej, jak i wsparcia psychologicznego. Dobrze przeprowadzona rehabilitacja umożliwia dzieciom, a później dorosłym, samodzielną realizację większości potrzeb. Bibliografia: Rosieńczuk-Tonderys J., Dziecko z przepukliną oponowo-rdzeniową. Rola pielęgniarki w opiece nad dzieckiem, Family Medicine & Primary Care Review, 2011, 13, s. 81 – P., Kozubski W., Choroby układu nerwowego, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2004, s 1: 81–8 Witajcie Przeszukuje google już z dwie godziny i nie mogę znaleźć odpowiedzi na moje pytanie. Może wy mi pomożecie. Od dziecka miałam problemy ze zdrowiem, posiadam nawet orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawność. Od kilku lat dokucza mi ból kręgosłupa. Czasami boli mnie tak ze na płacz mi się zbiera, ale najbardziej i najczęstszym objawem który mnie denerwuje jest tak blokada jakby. Za boli/ukuje mnie na dole i wtedy juz się nie schylę, nie założę buta, nie zegnę, ledwo co pójdę bo upadnę ;/ bardzo częste to się zdarza gdy leże i chce wstać, lub długo chodzę, siedzę... nie wiem jak to wam opisać. Mam 20 lat i trochę mnie to przeraża, co będzie jak będę miała 60 ?? Podejrzewano rwe kluszową i jakieś zwyrodnienie stawu biodrowego. Ostatnio miałam robiony rentgen, biodra i miednice mam w sumie w normie. Jednak kręgosłup raczej nie. Mam wyrównaną lordoze (wygięty kręgosłup w stronę brzucha), obciążenie czegoś tam, skrzywienie kręgosłupa jakieś, rotacje trzonów i coś tam jeszcze. To co mnie najbardziej zaniepokoiło w tym wyniku to spina bifida S. Inaczej rozszczep kręgosłupa. W internecie można znaleźć rozszczep kręgosłupa S1 (spina bifida S1) jest to bardzo częsta wada i nie jest groźna. Jednak u mnie nie ma tej "1". Czyli wychodzi na to że mam ten rozszczep kręgosłupa na całym odcinku krzyżowym, a nie tylko na 1 kręgu. Nie mogę znaleźć żadnej informacji o rozszczepie na tym odcinku... Planujemy mieć dziecko. Boję się że mogę mieć problemy przez ten rozszczep kręgosłupa... Dziś idę z wynikami do lekarza rodzinnego. Do ortopedy muszę się zarejestrować i czekać 3 miesiące na wizytę. Niestety prywatnie mnie nie stać Zobaczymy co powie. Jak na razie proszę was o rady jakieś lub info. Niestety się nie znam, ale życzę zdrowia i trzymam kciuki i podbijam ! jeśli możecie podbijajcie! z góry baardzo dziękuje Cytatzurie Niestety się nie znam, ale życzę zdrowia i trzymam kciuki i podbijam ! dzięki : ) Zmieniany 1 raz(y). Ostatnia zmiana 2010-08-17 11:21 przez gaja1. nie mam pojęcia ;o tu mnie zatkało ;p ? nikt nie pomorze?? Zmieniany 1 raz(y). Ostatnia zmiana 2010-08-17 14:13 przez gaja1. Nie mam bladego pojęcia,znam tylko osoby,które mają dzieci z ciężkim rozszczepem,nie wiedziałam nawet,że istnieje taki rodzaj przy którym można chodzić:/ robiłaś rezonans magnetyczny?I powinnaś pójść raczej do neurologa lub neurochirurga moim zdaniem... a nie powinnaś tego skonsultować z lekarzem? Nie sądzę, żeby ktoś na Szafie mógł Ci jakoś pomóc (poza wyrazami współczucia z powodu choroby). Musisz zdać się na specjalistów i oczywiście zapytać ich też o kwestię ciąży, bo to ważna sprawa - dziecko w końcu zawsze obciąża kręgosłup i w Twoim przypadku chyba mogą wystąpić jakieś ku temu przeciwwskazania. ja mam 17lat i juz problemy z kręgosłupem. nie wiem ale podbijam nie pomogę bo się nie znam ale życzę zdrowia ja tez mam 17 lat i problemy z kregosupem;/ ale jakos lekarze sie tym nie przejmuja;/ zglos sie do lekarza rodzinnego on Ci da skierowanie do specjalisty i proponuje jechac do sanatorium odpoczac ja bylam w czerwcu naprawde polecam masaże ćwiczenia pomaga rozszczep kręgosłupa to wada wrodzona która jest następstwem nie zamknięcia się jednego lub więcej kręgów, które otaczaja rdzeń kręgowy. powstaje w 1 miesiacu życia dziecka. przyczyny moga byc róne ( czynniki gen. xzakażenia wirusowe, leki, niedobor itp.) jest kilka odmian ten wady... u Ciebie jeśli juz to tzw. rozszczep utajony tj. spina bifidia occulta czyli może nie byc spojenia pomiedzy łukami kręgów, lub może to być wada trzonów kregów ( np. półkręgi, albo zrosty tych trzonów) w tym przypadku nie dochodzi to uszkodzenia opon ani samego rdzenia. im uszkodzenie jest niżej tym lepiej. Cytatkarolkaaa_88 rozszczep kręgosłupa to wada wrodzona która jest następstwem nie zamknięcia się jednego lub więcej kręgów, które otaczaja rdzeń kręgowy. powstaje w 1 miesiacu życia dziecka. przyczyny moga byc róne ( czynniki gen. xzakażenia wirusowe, leki, niedobor itp.) jest kilka odmian ten wady... u Ciebie jeśli juz to tzw. rozszczep utajony tj. spina bifidia occulta czyli może nie byc spojenia pomiedzy łukami kręgów, lub może to być wada trzonów kregów ( np. półkręgi, albo zrosty tych trzonów) w tym przypadku nie dochodzi to uszkodzenia opon ani samego rdzenia. im uszkodzenie jest niżej tym lepiej. czytałam o tym, jednak na RTG pisze spina bifida S, nie ma occulta, gdyby była to znaczyło by prawdopodobnie ze luki są nie zrośnięte tak to rozumiem. Z tym że im uszkodzenie niżej tym lepiej to wiem, jednak z drugiej strony mam neurogenny pęcherz co właśnie może być następstwem tego rozszczepu... i tu kwestia ciąży mi się pojawia... martwię się. Tym bardziej ze od roku się staramy o dzidzie i nic... Wiem ze fachowej informacji udzieli mi lekarz, ale nie pokoje się, myślałam ze ktoś możne ma z tym do czynienia ... i pomoże. Zmieniany 1 raz(y). Ostatnia zmiana 2010-08-17 14:50 przez gaja1. pęcherz neurogenny jak najbardziej może byc następstwem, a wiesz jakiego typu ? bo to też ważne. a jakies inne objawy neurologiczne ? Cytatgaja1 czytałam o tym, jednak na RTG pisze spina bifida S, nie ma occulta, gdyby była to znaczyło by prawdopodobnie ze luki są nie zrośnięte tak to rozumiem. . nie, spina bifidia occulta znaczy utajony, bo może byc: rozszczep jawny - spina bifidia manifesta, i wtedy robi się przepuklina oponowo-rdzeniowa (przednia / tylna) rozszczep torbielowaty spina bifidia cystica .... i jeszcze pare innych Zmieniany 1 raz(y). Ostatnia zmiana 2010-08-17 14:59 przez karolkaaa_88. Wyleczyć się w polsce to chyba cud... Mnie często bola nogi, tak dziwnie, jakby reumatycznie, ale nie mam reumatyzmu bo robiłam na to badania, chodzę do lekarza, ciągle mi dają tylko jakieś wapno, badziewne zabiegi i kolejne badania krwi i tak już od pół roku i nic i tak nie wiedzą... masakra, współczuję Ci też, bo bez prywatnego leczenia to się czeka i czeka a i tak nic nie pomagą... Przykro nam, ale tylko zarejestrowane osoby mogą pisać na tym forum. Komentowany artykuł:Rozszczep kręgosłupa Nasz syn urodził się z wrodzoną wadą w postaci przepukliny oponowo-rdzeniowej z rozszczepem kręgosłupa w odcinku też stopy końsko-szpotawe i dysplazję prawego stawu jest po operacjach zamknięcia przepukliny w pierwszej dobie życia,po wydłużeniu prawego ścięgna piętowego i po odbarczeniu zakotwiczenia rdzenia kręgowego. Obecnie Kuba ma 4 lata, jest stale rehabilitowany i ma zachowane czucie w obydwóch są dla niego rokowania?Ewa ~Ewa Karolino J. a kto Ci powiedział, że wada, n/t której się wypowiadasz jest efektem defektu chromosomalnego?! Coś mało wiesz o tej wadzie cewy. ~MK » Zapytaj! Skomentuj! data publikacji: 12:59, data aktualizacji: 20:18 ten tekst przeczytasz w 2 minuty Już ponad 80 dzieci z poważną wadą - rozszczepem kręgosłupa z przepukliną oponowo – rdzeniową zoperowano i to w łonie matki w Szpitalu Specjalistycznym nr 2 w Bytomiu. Poza Polską takie operacje wykonywane są tylko w trzech krajach – w USA, Brazylii i w Niemczech. Monkey Business / Shutterstock Potrzebujesz porady? Umów e-wizytę 459 lekarzy teraz online Operacje rozszczepu kręgosłupa z przepukliną oponowo-rdzeniową wykonuje się rzadko. Towarzyszy im ryzyko przedwczesnego porodu. W dodatku ginekolodzy rzadko informują kobiety, że istnieje możliwość takiej operacji. Zwykle proponują im albo poród, któremu towarzyszy świadomość matki, że jej dziecko nigdy nie wstanie z wózka inwalidzkiego, albo… aborcję. Na szczęście nie dotyczy to osiemdziesięciu dwóch ciężarnych polskich matek, które trafiły do szpitala w Bytomia po tym, gdy dowiedziały się, że ich dziecko ma rozszczep kręgosłupa z przepukliną oponowo – rdzeniową. – Dzięki oeracji, choć większość dzieci będzie poruszała się za pomocą różnych przyrządów ortopedycznych, to nie będą one przykute do wózka. Będą samodzielne – mówi prof. Anita Olejek, szefowa Oddziału Ginekologii, Położnictwa i Ginekologii Onkologicznej Śląskiego Uniwersytetu Medycznego, działającego w bytomskim szpitalu. Operację rozszczepu kręgosłupa z przepukliną oponowo – rdzeniową można przeprowadzić pomiędzy 22 a 27 tygodniem ciąży, zwykle robi się to między 24 a 26. Pierwszą operację w łonie matki przeprowadził w 1981 prof. Michael Havisson. Dało to początek wewnątrzmacicznej chirurgii płodu Operacje takie przeprowadza się na dwa sposoby: poprzez tzw. wewnątrzmaciczną chirurgię otwartą (gdy rozcina się powłoki brzuszne i ściany macicy albo endoskopowo, co określa się jako operację „przez dziurkę od klucza”. Najczęściej operowane przed urodzeniem dziecka wady to: wodogłowie, niewielkie wady serca, obecność płynu w osierdziu, czy jamie brzusznej i torbiele. Jeszcze do niedawna operacje płodu traktowane były jako eksperyment medyczny. Dziś lekarze liczą na to, że zaawansowane technologie doprowadzą do tego, że większość poważnych wad, w tym także genetycznych, będzie można zlikwidować i to jeszcze zanim dzieci przyjdą na świat. Rozszczep kręgosłupa bezpieczna ciąża wady płodu operacje w łonie matki Choroby wykrywane w łonie matki - rozszczepy, wodogłowie, wady serca. Diagnostyka i wskazane badania prenatalne Dobra opieka prenatalna pomaga utrzymać zdrową ciążę i podejmować świadome decyzje. Obejmuje regularne wizyty u lekarza i testy. Istnieje wiele rodzajów badań... Justyna Dereń Leczenie wewnątrzmaciczne - choroby, które można leczyć w łonie matki Rozbudowane narzędzia diagnostyczne umożliwiły lekarzom dokładniejszy monitoring rozwoju płodu. Ta wiedza pomogła opracować nowe sposoby pomocy dzieciom... Justyna Dereń Rozszczep podniebienia - objawy, przyczyny, leczenie Rozszczep podniebienia jest wadą rozwojową rozwijającą się na etapie życia płodowego. Jest to szczelina o różnej wielkości powstała w efekcie niepołączenia się... Marta Pawlak Nawet pięć minut na łonie przyrody jest dobre dla zdrowia psychicznego Ile czasu należy przebywać wśród zieleni, by jak najwięcej skorzystało na tym nasze samopoczucie i zdrowie psychiczne? Wystarczy już pięć minut - twierdzą autorzy... Dwujęzyczność kształtuje się już w łonie matki Noworodki, których matki podczas ciąży rozmawiały w dwóch językach, mogą wykazywać większe predyspozycje do dwujęzyczności. Badania kanadyjskich i francuskich... Rozszczep kręgosłupa (spina bifida) Rozszczep kręgosłupa to wada rozwojowa, którą powoduje nieprawidłowe zwieńczenie kanału kręgowego, prowadzące do przepukliny. Do rozszczepu dochodzi jeszcze... "W ciąży zamknij lodówkę"? Czym grozi otyłość w ciąży? Kilka dni temu lekarka prowadząca instagramowy profil jednego ze szpitali opublikowała kontrowersyjny wpis. Apelowała w nim do kobiet, by w ciąży zamknęły lodówkę... Agnieszka Mazur-Puchała Kalendarz ciąży - przebieg ciąży miesiąc po miesiącu [WYJAŚNIAMY] Kalendarz ciąży jest niezwykle ważny dla każdej przyszłej mamy. W każdym kolejnym tygodniu i miesiącu ciąży zmienia się nie tylko ciało kobiety, ale także... Monika Wasilonek Ciąża - co należy o niej wiedzieć? Najważniejsze pytania o objawy, kalendarz i badania w ciąży Ciąża to wyjątkowy stan, który może całkowicie odmienić życie kobiety i jej partnera. Wiele przyszłych mam zastanawia się nie tylko jak rozwija się zarodek, a... Tatiana Naklicka Antydepresanty w ciąży narażają dzieci na zaburzenia lękowe Matki, które w trakcie ciąży stosują leki antydepresyjne, rodzą dzieci narażone na zaburzenia lękowe – informuje International Journal of Epidemiology.

rozszczep kręgosłupa u płodu forum